Tuis

How do I support learners who speak other languages?

Lewer kommentaar


Loer gerus hier na die oorspronklike artikel.

Internasionale Geletterdheidsdag en SA Boekweek

Lewer kommentaar


Screen Shot 2015-08-30 at 13.30.46Op 8 September vier ons Internasionale Geletterdheidsdag en van 7 – 13 September is dit Nasionale Boekweek in Suid-Afrika.

  1. Stel hope ou tydskrifte en koerante beskikbaar sodat die outjies die opskrifletters in nuwe woorde en sinne kan gebruik.  Bou slagspreuke of idiome en laat die outjies hul eie prente daaroor teken.  Plak dit in die gange op, sodat ander ook kan leer.
  2. Maak soutklei of speelklei.  Gebruik ‘n verskeidenheid letterkoekiedrukkers om letters uit te druk en bou woorde daarmee.  Andersins kan ‘n mens die deeg uitrol en met gewone stempels woorde uitdruk.  As julle soutklei gebruik, kan ‘n mens die stempel eers op die inkkussing druk.  Sodra die deeg droog is, glasuur dit met deursigtige vernis of spuitverf dit.
  3. Gebruik koekiedeeg om woorde of letters soos bo te pons/druk en bak dit vir ‘n pouse happie.
  4. Neem die onderskeie leesgroepe (groeplees) op en speel die opnames later terug as daar ‘n ruskans is.
  5. Speel stories op die rekenaar – waar die outjies kan saam lees.
  6. Indien jou skool die gratis Kindle toep gebruik om stories op die rekenaar of ander toestelle te lees, stel dit beskikbaar.
  7. ‘n Mens kry gratis storie toeps om op Android en op Apple toestelle (fone, tablette, ens.) te laai.
  8. Indien jou skool nie allerhande duur toerusting het nie, kan ‘n mens stories op jou selfoon of ‘n ou bandopnemer opneem.  Die kinders kan dan na stories luister.  As die klank te sag is, kan hulle in klein groepies kom luister.
  9. Skryf gesamentlik ‘n klas storie en maak aantekeninge of sketse op die bord om later oor te tik.  Tik byvoorbeeld een sin per A4-bladsy (bo-aan) en laat ruimte vir illustrasies.  Herinner die outjies om hul name op die voorblad te plaas (langs “illustreerder”) en stal die boekies uit.  Hierdie aktiwiteit sal oulik by boekopvoeding en biblioteekkennis in pas.  Deel die boekies met ‘n ander skool of instansie.
Tik gerus soekterme soos “lees, leeslys, e-boek, biblioteek, boek” by die bruin soekblokkie aan die regterkant in vir nog idees.

“ANA” Jaarlikse Nasionale Assessering

83 Kommentaar


Hiermee skakels na voorbeeldvraestelle vir die ANA/JNA-toetse:

2015 Vertaalde opsies – Graad 4, 5, 6, 7, 8, 9

2012 Vraestelle en Memo’s:

Huistaal:

Graad 1 (2012), Stel 3

Grade 1 (2012, Engels), Stel 3

Graad 2 (2012)

Grade 2 (2012, Engels), Stel 3

Graad 3 (2012), Stel 3

Grade 3 (2012, Engels), Stel 3

Graad 4 (2012)

Grade 4 FAL (2012)

Grade 4 HL (2012)

Grade 5 (2012)

Graad 5 EAT (2012)

Graad 5 (2012)

Grade 5 FAL (2012)

Graad 6 (2012)

Grade 6 (2012)

Graad 9 (2012)

Grade 9 (2012)

Wiskunde:

Graad 1 (2012), Stel 3

Grade 1 (2012)

Graad 2 (2012)

Grade 2 (2012)

Graad 3 (2012)

Grade 3 (2012)

Wat die vraestel mag bevat…

2013 Vraestelle en memo’s

Graad 1 (2013)  Taal en Wiskunde

Grade 1 (2013) HL

Graad 2 (2013)  Taal en Wiskunde

Grade 2 (2013) HL and Maths

Graad 3 (2013) Taal en Wiskunde

Graad 4 (2013) Taal en Wiskunde

Grade 4 (2013) HL and Maths

Graad 5 (2013) Taal en Wiskunde

Graad 5 EAT (2013)

Grade 5 HL (2013) and Maths

Graad 6 (2013) Taal en Wiskunde

Grade 6 HL (2013)

2014 Vraestelle en memo’s

Graad 1 Taal en Wiskunde

Grade 1 HL and Maths

Graad 2 Taal en Wiskunde

Grade 2 HL and Maths

Graad 3 Taal en Wiskunde

Grade 3 HL and Maths

Graad 4 (2014) Taal en Wiskunde

Grade 4 HL and Maths

Graad 5 (2014) Taal en Wiskunde

Grade 5 HL and Maths

Graad 6 (2014) Taal en Wiskunde

Grade 6 HL and Maths

Graad 9 (2014) Taal en Wiskunde

Grade 9 HL and Maths

2015 Riglyne

Graad 1 Afrikaans Huistaal

Graad 1 Wiskunde

Graad 2 Afrikaans Huistaal

Graad 2 Wiskunde

Graad 3 Afrikaans Huistaal

Graad 3 Wiskunde

Graad 4 Afrikaans Huistaal

Graad 4 Wiskunde

Graad 5 Afrikaans Huistaal

Graad 5 Wiskunde

Graad 6 Afrikaans Huistaal

Graad 6 Wiskunde

Graad 7 Afrikaans Huistaal

Graad 7 Wiskunde

Graad 8 Afrikaans Huistaal

Graad 8 Wiskunde

Graad 9 Afrikaans Huistaal

Graad 9 Wiskunde

Handleiding (Engels)

Navorsing

Daar is nog vraestelle in ander tale en grade beskikbaar.  Loer gerus hier en na die skakels aan die regterkant wat met “vraestel” gemerk is.  Indien jy eksamenvraestelle en toetse in gedagte het, loer hier.

Olimpiese Spele

14 Kommentaar


 

 

Die Olimpiese Spele is om die draai en daar is lekker baie om te beplan.  Hiermee so ‘n paar voorlopige gedagtes…

Die ringe

Vir die kleintjies kan ‘n mens by die embleem begin en aan hulle verduidelik wat die vyf ringe beteken.  Dié kleure is gekies, omdat dit die meeste op wêreldvlae voor kom en die ringe verteenwoordig die vyf hoof kontinente:  Asië, Afrika, Europa, Amerika en Australië.

  • Daar is vyf ringe.  Wie kan tot by vyf tel?  Wie kan in vywe tot by ‘n gegewe getal tel?  Watter vorm is die ringe?
  • Gebruik verf en iets sirkelvormigs (soos plastiekglasies) om die ringe met drukwerk na te boots.  Maak ‘n raam reg rondom die rand van ‘n papier om later vir ‘n uitstalling of kreatiewe skryfwerk te gebruik.
  • Verf papierborde in die onderskeie kleure, knip die middelste deel uit en skakel dit aan mekaar.
  • Versier toiletrolletjies met skeur-en-plakwerk.
  • Draai pypskoonmakers in sirkels en heg die skakels aan mekaar.
  • Bak ringvormige koekies en laat elke outjie sy vyf koekies met helder versiersuiker versier.
  • Gebruik smarties om die verskillende ringe voor te stel.  Kom lifesavers dalk in die kleure voor?

Die fakkel

Die gelukbringers

Toekennings

  • Verander toekennings, beloningskaarte en motiveringsertifikate volgens ‘n olimpiese tema.
  • Maak medaljes uit soutklei en verf dit in goud, brons en silwer.  Elke outjie kan sy eie medaljes maak of dit kan vir goeie gedrag, behulpsaamheid, en dies meer gebruik word.
  • Draai ‘n rolletjie lekkers soos ‘n aflosstokkie toe.  Dit behoort ‘n lekker beloning vir goeie werk te wees.
  • Dink aan verskillende belonings – nie net akademies van aard nie.  Hou dan ‘n klein seremonie om die belonings te oorhandig.  Gebruik bankies van verskillende hoogtes as jy wil.
  • Die simboliek van die wennerspodium kan lekker ingespan word om trappe van vergelyking te verduidelik (vinnig, vinniger, vinnigste).

Buitespel / Liggaamlike oefeninge

  • Maak julle eie ritmiese gimnastiekstokkies.  Kap ‘n metaal ogie aan die een kant van ‘n ronde stokkie (dowel) in, haak ‘n ogie (swivel) daarin en buig toe.  Knoop ‘n lang, breë lint daaraan vas en gee vir die kleingoed om mee te speel.  Onthou om spesifieke reëls daar te stel soos beperkte getalle, afgebakende “dans”-ruimte en veiligheidsmaatreëls.
  • Grawe in die LO-stoor en gebruik al die vergete toerusting.  Is daar dalk iets soos gimnastiekringe wat ‘n mens buite aan die klimraam kan hang?
  • Betrek toerusting soos die groot matte vir bollemakiesie, klein trampoliens, balle (vir gimnastiek) en lae bankies vir balansering.
  • Bied ‘n demonstrasieles aan om vir die outjies meer oor sporte soos Gimnastiek te leer.
  • Gooi balle of boontjiesakke na teikens.
  • Watter ander sportsoorte se vaardighede kan op geskerp word?

Wiskunde

  • Watter vorm is ‘n gimnastiekmat?  ‘n Hokkiebal? Watter vorms kruip op ‘n sokkerbal weg?  Watter vorm is ‘n atletiekbaan?  ‘n Atletiekbaan se is bane ewewydig.  Wat is dit?
  • Watter item is die langste op ‘n atletiekbaan?  Die kortste?  Wat is die verskil in lengte tussen hierdie twee items?
  • Hoe hoog word die hekkies vir mans en vir dames gestel?  Wat is die verskil?
  • Hoeveel atlete kan op ‘n slag wegspring?  Dus hoeveel bane is daar?
  • Hoeveel atlete is in die onderskeie items se spanne (bv. sokker, hokkie, swem)?
  • Hoe lank is ‘n minuut (meet dit af met ‘n “aftel-wekker”) of ‘n uur?
  • Doen somme in verband met tyd.  Bv.  Elana neem 10 minute en 20 sekondes om die wedloop te voltooi en dit neem Jana 12 minute en 20 sekondes.  Wat is die verskil in tyd?
  • Posisie Ordinale Getalle
  • posisie eerste

Geletterdheid

  • Trappe van vergelyking gaan redelik baie voor kom.  Bv. langste afstand, vinnigste tyd, vinniger, hoër..Hou rekord van al hierdie woorde deur dit op die bord aan te bring.  Dit kan in skryfwerk of ‘n taalleerles (Graad 3+) gebruik word.
  • Skryf opstelle uit die oogpunt van ‘n atleet – nie noodwendig ‘n “wen”-verhaal nie, maar oor ervaring (bv. wat jy sien, hoor, voel, ruik…).
  • Engelse begrippe, woordeskat en raaisels (sommige take is ietwat moeiliker).
  • Tydens skriflesse kan die kleintjies die Olimpiese ringe natrek – antikloksgewys.  Dit kan ‘n voorganger wees vir lesse in verband met klanke a, d, g, s, f.

Ander

burt books

Lewer kommentaar


Coreen Burt het ‘n splinternuwe webtuiste vir onderwysers en ouers begin.  Sy is ‘n oud-Suid-Afrikaner wat in Engeland woon en is al jare lank ‘n opvoeder.  Sy het verskeie boeke geskryf – wat syferkundigheid en taal in sluit.  Dit bevat baie oulike lesmateriaal en werksvelle.  Dit is ideaal vir outjies wat Engels moet leer skryf, lees en spel.  Gaan loer gerus in.

1 – 6 Oktober: ‘n mooi gebaar

Lewer kommentaar


Bestudeer die alfabet en kyk of jy ‘n paar dinge kan sê.

TAAL- én Boekedag, 14 Augustus

6 Kommentaar


Die 14de is Koop-‘n-boek-dag.  Doen asseblief iets om ‘n liefde vir lees en vir tale aan te moedig.

Screen Shot 2015-07-29 at 9.22.35

  • Hou ‘n leesuur.  Laat almal toe om ‘n kussing of kombers te bring en lees die kleingoed se gunstelingboeke voor…of
  • kry iemand uit die gemeenskap om die boeke te lees.
  • Laat die kleingoed kreatiewe stories skryf en bind dit in groot boeke.  Maak ‘n paar afskrifte, versier met kleurvolle kinderkuns en skenk dit aan gemeenskapsentrums (wagkamers, ouetehuise…).  Tydskrifte is mos tog te vervelig! 😉
  • Laat die kleingoed ekstra oulike stories skryf, versier die blaaie en plak dit in die gang op sodat ander maats dit in die verbygang kan lees.
  • Vra die opvoeders om stories te skryf en bind dit in ‘n klein boekie (‘n A4-vel voor en agter , wat in ‘n A5-grootte gevou word is voldoende).
  • Vra die Intersen personeel om vir die kleintjies te lees en die Grondslagfasepersoneel om vir die ouer kinders te lees.  Die groottes verlang mos na die juffrouens en die kleintjies sal “groot” en “belangrik” voel as meneer so-en-so vir hulle kom lees.
  • Kies ‘n tema per klas, skryf kreatiewe stories daaroor, versier die klas volgens die tema en trek daarvolgens aan.  Kies een storie per klas om vir die ander klasse voor te lees.  Volg dan die Vrydag, die 13de, ‘n leesprogram waar die klasse vir mekaar lees – binne die graad of fase.  Die “gehoor” luister na ‘n leser terwyl die hele klasse op die verhoog is vir ondersteuning.
  • Hou ‘n muntlegging vir nuwe biblioteekboeke…of
  • verkoop Milo by die leesuur.
  • Besoek ‘n literêre instelling soos die Taalmuseum.
  • Kry ‘n spreker soos ‘n skrywer van kinderboeke om te gesels oor die lekkerte van lees.

 

Woordeskatontwikkeling

41 Kommentaar


woordeskatontwikkeling‘n Goeie algemene woordeskat is belangrik.  Dit vergemaklik die leesproses en verbreed die leerder se algemene kennis (verwysings raamwerk).

Hoe kan ek tuis help?

  • Verkeerde taalgebruik behoort reg gestel te word. Help jou kind subtiel reg indien hy byvoorbeeld ‘n item verkeerd benoem. “Ek wil sweets koop.” – “Watter soort lekkers gaan jy koop?”
  • PRAAT, PRAAT, PRAAT! Kinders leer baie deur die voorbeeld na te volg.
  • Praat soveel as moontlik oor dinge wat vir jou kind belangrik is en luister na wat jou kind sê.
  • Praat stadig en duidelik.
  • Leer jou kind om te luister na wat ander mense sê.
  • Werk daaraan om spraakprobleme reg te stel. As ‘n kind klanke of woorde verkeerd uitspreek, kan dit dalk later probleme veroorsaak wanneer hy / sy lees en skryf. (Dink aan die outjie wat “l” in plaas van “r” sê…Die lok is looi.)
  • Lees gunstelingstories voor en neem dit op ‘n kasset op. Dan kan jou kind oor en oor daarna luister.
  • Bou ‘n prentewoordeboek op of koop een. Dit sal van groot waarde wees. Skryf moeilike of nuwe woorde daarin en plak of teken ‘n prent daarby.
  • Skryf nuwe woorde
  • met kolletjies, sodat jou kind daaroor kan skryf. Bv. Soos… dot-to-dot
  • in verskillende kleure
  • met ‘n stokkie in nat sand
  • Soek klanke in tydskrif-opskrifte en bou die nuwe woorde met die los klanke.
  • Maak ‘n verspotte sin met die nuwe woorde.
  • Skryf ‘n sin met die nuwe woord. Kan die sin dalk uitgebrei word?

Bv. “Die man sing.”

“Die vriendelike man sing ‘n mooi liedjie.”

Belangrik:  Hou hierdie tipe aktiwiteite prettig en informeel…en kyk hoeveel sintuie jy kan betrek by hierdie tipe aktiwiteite…

Gaan lees gerus ook ‘n bietjie hier vir verdere oefeninge.

 

Indien julle opsoek is na take, flitskaarte of inkleurwerk, loer gerus hier.

Taal en spraakontwikkeling

76 Kommentaar


spraakDaar verskyn al hoe meer artikels in tydskrifte en koerante oor die dalende vlakke / standaarde van lees en skryf in skole. Sommiges meen dat Uitkomsgebaseerde Onderwys die sondebok is en ander meen dis te wyte aan die meer tegnologies gevorderde samelewing van vandag. Hoe dit ook al sy, taal en spraakontwikkeling (en ook lees) is iets waaraan elke ouer, onderwyser en kind moet aandag gee. Dit is elkeen van ons se verantwoordelikheid.

Interessanthede:

1.Die mens se brein weeg by geboorte byna ‘n kwart van dít wat dit by volwassenheid sal wees en dit ontwikkel binne die eerste jaar tot 70 % van die finale grootte. Deur dus met die jong kind of baba te praat, stimuleer ‘n mens hierdie brein om inligting in te neem en te verwerk.Voortdurende kontak en gesprek help dus om die verstand te ontwikkel.

2.Die basis van alles wat ‘n mens eendag moet en sal leer, word in die eerste vyf tot ses jaar gelê. Sosiale, emosionele en intellektuele ontwikkeling word tydens hierdie jare geweldig sterk beïnvloed en die aspek wat al hierdie dinge aanraak, is taal.

3.Taalvermoë beïnvloed die kind se

    1. selfbeeld,
    2. sosiale en emosionele ontwikkeling,
    3. leergierigheid,
    4. vlak waartoe hy sy intellektuele potensiaal sal ontwikkel,
    5. begrip van norme en morele waardes en vermoë om tussen reg en verkeerd te onderskei.

4.Om te leer praat, is net so belangrik vir die jong kind as om asem te haal.

5.In die ouderdomsgroepe van vier en vyf jaar, gebruik ‘n kind tussen 1 000 en 1 500 woorde. Die meeste woorde word reg uit gespreek en rympies of rymwoorde fasineer die kind. Ten minste vier tot ses kleure en die basiese vorms (kruise, sirkels, driehoeke, reghoeke, vierkante) kan benoem word. Begrippe soos tyd word aangeraak (“Ons gaan volgende week see toe.”) en die kind kan meerledige / lang opdragte onthou (“Gaan was gou asseblief die waslap in die badkamer en droog dit uit.”). Gebruik woorde soos “wie, waar, wanneer, wonder, wat, hoekom” en gebruik die meeste klanke korrek (behalwe die moeiliker klanke soos “tr”, “kr”, “gr” en “pl”).

6.Die vyf- tot sesjarige kind kan ongeveer 2 200 woorde gebruik en praat mooi duidelik. Sinne bestaan uit min of meer ses woorde en die teenwoordige, toekomstige en verlede tyd word gebruik. Verstaan woorde soos “vandat, totdat, nadat, voordat”. Verstaan en gebruik woorde soos “bo-op, voor, agter, ver, naby” en “maar, en, omdat”. Teenoorgesteldes soos groot en klein, is deel van algemene gesprekke en speletjies. Die kind kan ook nou voorwerpe uittel (borde, lepels, messe, vurke) en telefoonnommers onthou. Tot 24 000 woorde kan nou verstaan word.

7.Die sesjarige kind gebruik tot ongeveer 3 000 woorde en weet wanneer sy verjaarsdag is. Dae van die week en maande van die jaar word nou begryp en geleer. Tel tot tien voorwerpe uit en kan bv. ‘n selfoonnommer memoriseer.

Watter probleme kan voorkom in gesproke taal?

  • Gesinswoorde soos “stappies” vir skoene. Die gesin weet wat die woord beteken, maar ander mense verstaan dit nie.
  • As ‘n kind sukkel om ‘n woord uit te spreek, vervang hy die woord met “goeters, dinges, watsenaam”.
  • Die kind kan nie woorde en klanke herhaal wat voorgesê is nie.
  • Die kind praat te hard, te sag, te skril of onduidelik.
  • ‘n Woord kan reg uit gespreek word, maar nie in ‘n sin gebruik word nie.
  • ‘n Taal- of woordarmoede kan veroorsaak dat ‘n kind kort sinnetjies gebruik of glad nie wil praat nie.
  • Ritmeversteurings of uitspraakproleme soos stotter, hakkel, lispel en onduidelike spraak.
  • Sommige kinders laat klanke weg in woorde (peel vir speel, tein vir trein).
  • Sommige kinders vervang klanke met ander klanke (vam vir vang).
  • Die jong kind sukkel dikwels met tydsbegrip. Gelukkig het ons tyd om dit vas te lê, omdat dit eers op negejarige ouderdom voltrek word.

Hoe kan ek my kind se taal en spraakvaardighede ontwikkel?

  • PRAAT, PRAAT, PRAAT!
  • Praat soveel as moontlik oor dinge wat vir jou kind belangrik is en luister na wat jou kind sê.
  • Praat stadig en duidelik.
  • Moenie babataal praat nie.
  • Praat in ‘n eenvoudige taal en verduidelik moeiliker begrippe.
  • Leer jou kind om te luister na wat ander mense sê.
  • Verkeerde taalgebruik behoort reg gestel te word.(Herhaal net die regte sin.Die kind kan maar net luister.)
  • Werk daaraan om spraakprobleme reg te stel.As ‘n kind klanke of woorde verkeerd uitspreek, kan dit dalk later probleme veroorsaak wanneer hy leer lees.

Hoe kan ek my kind help om ‘n liefde vir lees te ontwikkel?

  • Lees soveel boeke as moontlik (in al die tale wat die kind verstaan ) voor.
  • Moedig jou kind aan om die stories oor te vertel aan ‘n boetie, sussie of maatjie.
  • Bespreek prentjies in storieboeke.
  • Gaan GEREELD biblioteek toe.
  • Wees ‘n voorbeeld en lees voor jou kind.
  • Luister na storiekassette/-opnames.
  • Help jou kind om sy naam te herken deur dit op al sy besittings te skryf (in skoolskrif).
  • Leer kinderrympies en -liedjies.  (Tik soekterme soos rympie en liedjie by die bruin soekblokkie aan die regterkant in.)
  • Sorg dat daar altyd storieboeke in die huis is.As die biblioteek te ver en boeke te duur is, maak stories uit vrouetydskrifte (soos Liewe Heksie, Balkie, ens.) bymekaar en plak dit in ‘n ou skoolboek.
  • Lees die name van winkels voor (Checkers, Edgars, Shoprite, ens.) as julle daar verbystap.
  • Lees gunstelingstories voor en neem dit op ‘n kasset op.Dan kan jou kind oor en oor daarna luister.
  • Bou ‘n prentewoordeboek op of koop een.Dit sal van groot waarde in Graad 1 tot 3 wees.
Lees ook “Praat jou kind slim” en “Die klein kind in fokus”.

Spraakterapeut ‘spreek’ ook wyer reeks sake aan

Smoor spraakprobleme in die kiem

%d bloggers like this: