Advertisements
Tuiste

Voorskoolse jare – Wat word verwag?

Lewer kommentaar


Soos geplaas op Skool Toe

voorskoolse ideesIn die voorskoolse jare werk ‘n mens voortdurend informeel en soveel as moontlik spelenderwys.  Die leerwerk geskied deur middel van sintuiglike ervaring en papierwerk (takies) word sover as moontlik vermy.  Daar is egter aspekte wat ‘n mens wel deur werksvelle kan vaslê of moet demonstreer.

  • Roetine en struktuur:  Dit skep ‘n bekende verwysingsraamwerk waarin die jong kind veilig en geborge voel.  Gesels oor die roetine van die dag (tuis en by die skool) en wat ‘n mens kan doen om aanpassings te maak.
    • Stel die dag se verloop visueel voor.
    • Wat gebeur as ek klaar ontbyt geëet het en aangetrek het vir skool?  Ek tel my tas op en wag by die deur.  Wie neem my skool toe?  Wie gaan my kom haal?  Wat doen ek as…?
    • Skep ‘n bewuswording van tydsverloop:  Gebruik woordeskat soos “ons gaan eers hande was, dan bid en daarna eet”.  “Ons gaan nou speel en later bad.” 
  • Ouditiewe speletjies:  bv.
    • Rymwerk:  Sê erkende rympies op of maak onsinrympies op.  Begin met ‘n rympie en laat die outjie die raaisel voltooi (bv. “Die bal is rooi en ek kan dit …”).
    • Identifikasie van die aanvangsklank:  Wat hoor jy eerste – aan die begin van…?  Werk aanvanklik met kort woorde wat met ‘n medeklinker begin.  Gebruik die klankname in plaas van die alfabetname (bv. “a” vir appel teenoor A wat soos “aa” klink).
    • Identifikasie van geluide buite en binne die vertrek:  Wat hoor jy buite die huis? Wat hoor jy in die huis?
  • Visuele oefeninge bv.
    • Die uitkenning van ooreenkomste en verskille in prente en simbole.  Aktiwiteitsboeke het dikwels twee byna eenderse prente – waar jy 5 tot 10 verskille moet aandui – of aktiwiteite waar jy ‘n soortgelyke simbool/prent moet soek.
    • Die begrip dat ‘n simbool deel vorm van ‘n geheel – soos ‘n legkaart, embleem, naam of woord):  Hierdie waarnemingsvaardhede help veral met die uitkenning van klanke en syfersimbole en verminder die verwarring van byna eenderse simbole soos b/d/p/q, t/f en h/n/u.
  • Wiskundige konsepte: 
    • Die begrip dat ‘n mens versamelings kan tel en dat die onderskeie woorde hoeveelhede voorstel, dien as die aanvangswerk vir wiskunde (bv. Ek is vyf vingers oud. So lyk 5.  As ek weer verjaar, sal ek ses jaar oud wees.). 
    • Konsepte soos eerste, laaste, voor, na, agter, tussen, baie en min, meer en mindergroot en kleingroter en kleiner en ‘n kennis van basiese vorms gaan baie handig te pas kom.
  • Taal-, spraak- en woordeskatontwikkeling gaan die kind se kennis van konsepte en begrip vir nuwe werk versterk en ook ‘n verwysingsbron skep vir die aanleer van ‘n tweede taal.  Dít kan deur voorlesings, liedjies, rympies en gesprekvoering (korrekte voorbeelde) ontwikkel word.
    • Kan die outjie die Afrikaanse enkelklanke benoem en vorm (gebruik kleiwurmpies)?  Hoe vorm ‘n mens al die klanke in die Wes-Kaap teenoor Gauteng?
    • Fokus op die korrekte woorde, bv. “slaap” in plaas van “noenoes”.
    • Bespreek prente in tydskrifte of storieboeke.  Gebruik beskrywende woorde soos kleure en groottes.
    • Skryf byskrifte by prente.
    • Benoem liggaamsdele.
    • As die outjie sy tale meng, herhaal die korrekte sin of frase terloops.  Bv. Die kind het “geswing”.  Het die kind hoog geswaai?
    • As die outjie ‘n uitspraakfout maak, kan ‘n mens die korrekte voorbeeld soos in die vorige voorbeeld voorhou.  Indien die uitspraak nie in die Graad R-jaar verbeter nie, kan ‘n mens met die klasjuffrou en ‘n gesoute spraak- en taalterapeut gesels.  Daar is egter sekere klanke wat kinders eers op ‘n latere ouderdom bemeester en waaroor ‘n mens nie hoef te kwel nie.
  • Liggaamlike of spierontwikkeling
    • Doen grootspier oefeninge soos
      • skop na ‘n teiken, groot balle en kleiner balle
      • gooi na ‘n teiken, groot balle en kleiner balle
      • vang groter en kleiner balle, boontjiesakkies, ens.
      • klim,
      • kruip,
      • klouter,
      • wip,
      • hop op een been of op ‘n hopbal
    • en ook oefeninge vir die fyner spiere, soos
      • frommelwerk,
      • knypwerk met klampies, wasgoedpennetjies, tangetjies
      • skroef-aksies met moere en skroewe of bottelproppe
      • vleg-aksies,
      • kleispel,
      • knip- en
      • tekenwerk.
    • Die ontwikkeling van die groter spiere help met die versterking van die liggaamsspiere en om die uithouvermoë vir sit- en skryf-aksies te verbeter. 
  • Die voortgesette ontwikkeling van die fyn- (of hand-) en armspiere help die kind om skryfaksies uit te voer en om die potlood met minder inspanning te gebruik.  Vir tekenwerk, gebruik ons aanvanklik dik kryte of veselpenne en later die driehoekige tipe (tri-grip) of ‘n dunner kryt.  Knip aanvanklik kleiwurmpies, snipper papier en knip reguit en kartellyne uit kartonnetjies.
  • Indien die outjie linkshandig is, gaan ‘n mens ‘n paar aanpassings moet maak ter ondersteuning.
  • ‘n Begrip vir rigting (bv. hier, daar, links, regs, bo, onder, middel) gaan beslis help om die kind op die bladsy te oriënteer in terme van waar hy of sy moet begin teken en skryf – asook om omkerings en verwarrings in die latere skryfproses te verminder.  Gebruik die rigtingwoorde tydens gesprekke, maar wys ook wat dit beteken.
  • ‘n Goeie kennis van persoonlike inligting (bv. naam, van, adres, ‘n telefoonnommer, verjaarsdagdatum, ouderdom) is waardevolle vaardighede en kennis om te hê.
  • Die herkenning van sy/haar naam is belangrik en in die voorskoolse fase gaan die outjies die ander inligting mondelings in plaas van skriftelik verskaf.
  • Weet die outjie wat hom/haar uniek maak?  Bv. haarkleur, die kleur van die oë, ens.

Hierdie is slegs ‘n tikseltjie van die aspekte wat in die voorskoolse fase aangespreek word, maar behoort as ‘n goeie wegspringplek te dien.

Advertisements

behulpsaamheid, onbaatsugtigheid…

2 Kommentaar


pif2

Pay-it-Forward Dag fokus op medemenslikheid, behulpsaamheid, waardering en onbaatsugtigheid.  Wat kan jy in jou alledaagse omgang met mense doen om hierdie eienskappe uit te leef?

  1. Lees vir ‘n maat of lees boeke vir die inwoners van plaaslike tehuise.
  2. Loop om die blok om rommel op te tel (in groepe).
  3. Help plaaslike organisasies, bv.
    • die dierebeskermingsvereniging (speel met die diere, versorg…)
    • tehuise vir bejaardes
  4. Hou die deur oop vir ‘n maat of kuiergas en groet vriendelik.
  5. Help iemand wat swaar dra.
  6. Gooi ietsie ekstra in kollekte blikkies.
  7. Help die werkers by die skool.
  8. Maak ‘n koppie tee, koffie of ystee op ‘n onverwagse tyd vir die personeel.  Wat van ‘n koekie of ‘n stukkie beskuit daarby?
  9. Sê vir mense (groot en klein) wat jy van hulle waardeer.  Dit beteken baie.
  10. Knap die speeltoerusting/-park buite op.
  11. Nooi beskikbare ouers en grootouers om by die skool te kom help (met bv. leesgroepies, wiskunde, breilesse, vaardigheidslessies, ens.).

Dink gerus aan nog ‘n paar idees 😉

Wêreld Boeke Nag

Lewer kommentaar


boeke nag

23 April is Wêreld Boeke Nag.  Besluit op ‘n leestyd van ‘n halfuur tot ‘n uur voor slaaptyd – waartydens die outjies kan lees of na ‘n storie kan luister.

Tik gerus soekterme soos “stories, toeps, lees, biblioteek” by die bruin soekblokkie aan die regterkant in vir heelwat soortgelyke idees.

voorspoed

Lewer kommentaar


Paasfees

Lewer kommentaar


Loer gerus na vorige skrywes en idees – asook na die simbole van Paasfees.

Paasfees

  • Oefen die outjies se knipvaardighede deur paaseiers of kruise op verskillende teksture soos karton, viltlap, snesiepapier (uit ou geskenkpakkies) en riffelkarton na te trek.  Hulle kan dit dan uitknip om versierings en kaartjies te maak.
  • As julle ‘n groot paaseier uitknip, kan ‘n mens dit met uitgeknipte patrone versier (bv. sirkel, driehoek, sirkel, driehoek).
  • Trek ‘n groot ovaal bo-oor ‘n gelineerde bladsy en rol dit af sodat die outjies hul patrone daarop kan oefen. Trek ligte potloodlyne op ‘n skoon (wit / gekleurde) bladsy of vou die bladsy om lyne te skep.  Doop die duim in pastadikte verf en druk ‘n ry “paaseiers” op elke lyn.  Die kleure kan afgewissel word om patrone to vorm.  Knip die patrooneiers uit en plak dit op die kleurvolle agtergrond, sodra die verf droog is.
  • PaasfeesOefen patroonwerk met uitdraaikryte (druk hard), verf dit met effens verdunde voedselkleursel en sny die eiers uit sodra dit droog is.  Plak twee eiers rug-teen-rug en hang dit aan ‘n lintjie of ‘n toutjie op.
  • Deel ‘n bladsy in vier gelyke blokke.  Skryf Bybelverse op ‘n eiervorm in elke blok en sny dit uit.  Trek patrone met blinkertjiegom op die keersy en gebruik dit as versierings wanneer die tafel gedek word.
  • Gom geknipte viltletters op viltpaaseiers en -kruise om as boekmerke te gebruik.
  • Tel droë takkies op en gebruik verpakkingstou om kruise te maak.  Los dit so of verf dit met wit gom en besprinkel met blinkertjies.  Hou dit vir die Kersboom.
  • Sny ‘n kruis of ‘n groot Paaseier versigtig in die middel van ‘n karton-/manillavel uit.  Sny dan lang stroke snesiepapier uit en plak dit dwars oor die gaping totdat die eier of kruis gevul is.  Hang dit voor ‘n lig of voor ‘n venster.
  • Sny ovaalvorms of kruise uit ou snesiepapier.  Verf dit liggies met olie en versier ‘n sonnige ruit.  Indien die olie ‘n bietjie grillerig klink, kan ‘n mens ‘n groot vel boekplastiek voor die ruit span en die versierings dan daarop plak.
  • Sny die geponsde rand van ‘n papierdoilie af en doop dit in ‘n vlak bakkie met effens verdunde voedselkleursel.  Sodra dit droog is, kan die dele effens oorvleuelend op ‘n kruis of ‘n paaseier geplak word.  Gebruik een kleur of verskillende kleure.  Draai die paaseier of kruis om wanneer dit droog is en knip dan die dele wat oorhang af.
  • Doop wit hoendereiers in asyn vir ‘n minuut en haal uit.  Smeer Orley Whip (of room in ‘n spuitkannetjie) in blertse oor ‘n bakplaat en drup helder voedselkleursel rond en bont daaroor.  Trek die wit eiers versigtig deur die mengsel, rol liggies of skep lepelsvol room liggies daaoor sodat dit heeltemal bedek is en laat dit net so op die plaat in die yskas staan vir ‘n halfuur tot ‘n uur.  Was die room af en gebruik die prettige eiers gedurende die Paasnaweek vir ontbyt en dies meer.
  • ‘n Mens kan ‘n leë hoender eier met wit gom of muurpapiergom verf en dan die gekleurde doiliepapier daaroor plak.  ‘n Lagie gom oor die droë eier sal help om ‘n glans effek te gee.  Vul ‘n klein mandjie vir die Paastafel.

‘n Geseënde Paastyd!

Outisme Spektrum

Lewer kommentaar


Vandeesmaand is die maand ter bewusmaking van Outisme en die Outismespektrum.  Dra gerus blou of verf jou naels ter ondersteuning.

 

 

Outisme

Lewer kommentaar


‘n Bewustheidsdag vir Outisme word op die 2de April gevier.  Die statistieke verskil hier en daar, maar inligting dui daarop dat minstens 1 uit 68 kinders daardeur geraak word.  Die kenmerke verskil…

  • van verbale (wat kan praat) tot nie-verbale (spraak ontbreek of is uiters beperk) outjies;
  • van outjies wat vroeg reeds begin praat het tot outjies wat hul spraakvaardighede eers op ‘n latere ouderdom begin ontwikkel het;
  • van ‘n worsteling met persoonlike voornaamwoorde (ek, my…teenoor die naam gebruik) tot kinders wat met gemaak korrek na hulself kan verwys in gesproke taal;
  • van oogkontak tot geen oogkontak;
  • van outjies wat nie van persoonlike aanraking hou nie tot outjies wat “diep drukke” soos drukkies benodig;
  • van trommel- en wapperbewegings met die vingers of arms tot die afwesigheid daarvan;
  • van sensoriese sensitiwiteit (oormatig sensitief vir bv. skril, harde geluide, spesifieke reuke, growwe materiaal, rekke, sekere ligte, temperatuurs uiterstes) tot ‘n onbewustheid daarvan;
  • van ‘n oormatige bekoring met beweging (kan byvoorbeeld lank na die waaier staar, werk graag met masjinerie soos ‘n stofsuier of ‘n handdroeër, luister na dreunings, draai of tuimel graag in die rondte, swaai) tot geen belangstelling daarin;
  • van outjies wat ‘n vrees het vir hoogtes tot outjies wat geen vrese het nie en wat bo-op die boonste punt van ‘n klimraam sal staan;
  • van goeie grof en fynmotoriese vaardighede tot ‘n fisieke lompheid of skrif uitvalle…

‘n Gesegde lui dat as jy een mens met outisme ken, ken jy een mens met outisme.  Elke geval is uniek en kan nie oor ‘n soortgelyke kam geskeer word nie.  ‘n Beter begrip of ‘n bewustheid, kan egter help om die insluiting en ondersteuning van kinders op die Outisme Spektrum gladder te laat verloop.

Loer gerus na hierdie webblaaie vir meer inligting, raad en idees.

  1. Verskeie gratis webinars (aanlyn praatjies/inligtingsessies)
  2. Outisme Suid-Afrika
  3. Dr. Griessel
  4. Praktiese Riglyne
  5. Artikel
  6. Introduction to Autism, the core areas of impairment and a way forward (Autism South Africa, ASA)
  7. Asperger
  8. Smooth Transitions
  9. Curriculum for Autism_sensory strategies
  10. Autism Awareness MiniReader Lesson Companion
  11. The Extreme Symptoms of Autism Spectrum Disorder

Screen Shot 2015-07-10 at 9.35.02  Screen Shot 2015-07-10 at 9.32.36  Screen Shot 2017-03-25 at 5.15.56 PM

Older Entries

%d bloggers like this: