Tuis

Voorskoolse jare – Wat word verwag?

Lewer kommentaar


Soos geplaas op Skool Toe

voorskoolse ideesIn die voorskoolse jare werk ‘n mens voortdurend informeel en soveel as moontlik spelenderwys.  Die leerwerk geskied deur middel van sintuiglike ervaring en papierwerk (takies) word sover as moontlik vermy.  Daar is egter aspekte wat ‘n mens wel deur werksvelle kan vaslê of moet demonstreer.

  • Roetine en struktuur:  Dit skep ‘n bekende verwysingsraamwerk waarin die jong kind veilig en geborge voel.  Gesels oor die roetine van die dag (tuis en by die skool) en wat ‘n mens kan doen om aanpassings te maak.
    • Stel die dag se verloop visueel voor.
    • Wat gebeur as ek klaar ontbyt geëet het en aangetrek het vir skool?  Ek tel my tas op en wag by die deur.  Wie neem my skool toe?  Wie gaan my kom haal?  Wat doen ek as…?
    • Skep ‘n bewuswording van tydsverloop:  Gebruik woordeskat soos “ons gaan eers hande was, dan bid en daarna eet”.  “Ons gaan nou speel en later bad.” 
  • Ouditiewe speletjies:  bv.
    • Rymwerk:  Sê erkende rympies op of maak onsinrympies op.  Begin met ‘n rympie en laat die outjie die raaisel voltooi (bv. “Die bal is rooi en ek kan dit …”).
    • Identifikasie van die aanvangsklank:  Wat hoor jy eerste – aan die begin van…?  Werk aanvanklik met kort woorde wat met ‘n medeklinker begin.  Gebruik die klankname in plaas van die alfabetname (bv. “a” vir appel teenoor A wat soos “aa” klink).
    • Identifikasie van geluide buite en binne die vertrek:  Wat hoor jy buite die huis? Wat hoor jy in die huis?
  • Visuele oefeninge bv.
    • Die uitkenning van ooreenkomste en verskille in prente en simbole.  Aktiwiteitsboeke het dikwels twee byna eenderse prente – waar jy 5 tot 10 verskille moet aandui – of aktiwiteite waar jy ‘n soortgelyke simbool/prent moet soek.
    • Die begrip dat ‘n simbool deel vorm van ‘n geheel – soos ‘n legkaart, embleem, naam of woord):  Hierdie waarnemingsvaardhede help veral met die uitkenning van klanke en syfersimbole en verminder die verwarring van byna eenderse simbole soos b/d/p/q, t/f en h/n/u.
  • Wiskundige konsepte: 
    • Die begrip dat ‘n mens versamelings kan tel en dat die onderskeie woorde hoeveelhede voorstel, dien as die aanvangswerk vir wiskunde (bv. Ek is vyf vingers oud. So lyk 5.  As ek weer verjaar, sal ek ses jaar oud wees.). 
    • Konsepte soos eerste, laaste, voor, na, agter, tussen, baie en min, meer en mindergroot en kleingroter en kleiner en ‘n kennis van basiese vorms gaan baie handig te pas kom.
  • Taal-, spraak- en woordeskatontwikkeling gaan die kind se kennis van konsepte en begrip vir nuwe werk versterk en ook ‘n verwysingsbron skep vir die aanleer van ‘n tweede taal.  Dít kan deur voorlesings, liedjies, rympies en gesprekvoering (korrekte voorbeelde) ontwikkel word.
    • Kan die outjie die Afrikaanse enkelklanke benoem en vorm (gebruik kleiwurmpies)?  Hoe vorm ‘n mens al die klanke in die Wes-Kaap teenoor Gauteng?
    • Fokus op die korrekte woorde, bv. “slaap” in plaas van “noenoes”.
    • Bespreek prente in tydskrifte of storieboeke.  Gebruik beskrywende woorde soos kleure en groottes.
    • Skryf byskrifte by prente.
    • Benoem liggaamsdele.
    • As die outjie sy tale meng, herhaal die korrekte sin of frase terloops.  Bv. Die kind het “geswing”.  Het die kind hoog geswaai?
    • As die outjie ‘n uitspraakfout maak, kan ‘n mens die korrekte voorbeeld soos in die vorige voorbeeld voorhou.  Indien die uitspraak nie in die Graad R-jaar verbeter nie, kan ‘n mens met die klasjuffrou en ‘n gesoute spraak- en taalterapeut gesels.  Daar is egter sekere klanke wat kinders eers op ‘n latere ouderdom bemeester en waaroor ‘n mens nie hoef te kwel nie.
  • Liggaamlike of spierontwikkeling
    • Doen grootspier oefeninge soos
      • skop na ‘n teiken, groot balle en kleiner balle
      • gooi na ‘n teiken, groot balle en kleiner balle
      • vang groter en kleiner balle, boontjiesakkies, ens.
      • klim,
      • kruip,
      • klouter,
      • wip,
      • hop op een been of op ‘n hopbal
    • en ook oefeninge vir die fyner spiere, soos
      • frommelwerk,
      • knypwerk met klampies, wasgoedpennetjies, tangetjies
      • skroef-aksies met moere en skroewe of bottelproppe
      • vleg-aksies,
      • kleispel,
      • knip- en
      • tekenwerk.
    • Die ontwikkeling van die groter spiere help met die versterking van die liggaamsspiere en om die uithouvermoë vir sit- en skryf-aksies te verbeter. 
  • Die voortgesette ontwikkeling van die fyn- (of hand-) en armspiere help die kind om skryfaksies uit te voer en om die potlood met minder inspanning te gebruik.  Vir tekenwerk, gebruik ons aanvanklik dik kryte of veselpenne en later die driehoekige tipe (tri-grip) of ‘n dunner kryt.  Knip aanvanklik kleiwurmpies, snipper papier en knip reguit en kartellyne uit kartonnetjies.
  • Indien die outjie linkshandig is, gaan ‘n mens ‘n paar aanpassings moet maak ter ondersteuning.
  • ‘n Begrip vir rigting (bv. hier, daar, links, regs, bo, onder, middel) gaan beslis help om die kind op die bladsy te oriënteer in terme van waar hy of sy moet begin teken en skryf – asook om omkerings en verwarrings in die latere skryfproses te verminder.  Gebruik die rigtingwoorde tydens gesprekke, maar wys ook wat dit beteken.
  • ‘n Goeie kennis van persoonlike inligting (bv. naam, van, adres, ‘n telefoonnommer, verjaarsdagdatum, ouderdom) is waardevolle vaardighede en kennis om te hê.
  • Die herkenning van sy/haar naam is belangrik en in die voorskoolse fase gaan die outjies die ander inligting mondelings in plaas van skriftelik verskaf.
  • Weet die outjie wat hom/haar uniek maak?  Bv. haarkleur, die kleur van die oë, ens.

Hierdie is slegs ‘n tikseltjie van die aspekte wat in die voorskoolse fase aangespreek word, maar behoort as ‘n goeie wegspringplek te dien.

knip

1 Kommentaar


 

knip1Ouers soek dikwels na ekstra knip-oefeninge.  Maak seker dat julle die korrekte stomppuntskêr (vir links-/regshandiges) het.

Begin eers by snipperwerk.

Loer ook na die tuis idees vir verdere tuis oefeninge…
 knipwerk

Graad 1

4 Kommentaar


Hierdie insetsels was Dinsdag, 15 Januarie 2013, in DIE BURGER.  Dit bevat baie oulike inligting.  Ongelukkig kon ek nie die aanlynskakel op gespoor het nie.

artopskrif

Klik om oop te maak.  Deur Marelize Potgieter. Rutgers1Rutgers2

Klik om te vergroot.

Skoolgereed

6 Kommentaar


skoolgereedjufferHet jy jou Graad R-kind al by ‘n laerskool in geskryf?  Is jou kind skoolgereed en het hy of sy genoegsaam ontwikkel om Graad 1 met selfvertroue aan te durf?  Kyk gerus na die volgende skakels vir ‘n paar idees om op te volg:

    1. Breinlyn se gids / Breinlyn – Brainline
    2. Verskeie skrywes wat Graad R en skoolgereedheids-idees insluit.
    3. School readiness assesment 2017
    4. Reg-vir-Skool_Uitgawe-2014
    5. Skoolgereedheidsvraelys
    6. Vraelys – B Peake
    7. M de Jager

 

Vra gerus indien jy spesifieke kwelpunte het en indien jy oor jou eie kind of ‘n kind in jou klas wonder.  Dalk kan ons saam aan idees en oplossings dink.

Tik gerus ook soekterme soos “skoolgereed, Graad R, Graad 1” by die bruin soekblokkie regs bo-aan my blog in vir nog idees…

Speelgoed

1 Kommentaar


Jessica het gevra of ek kan help met idees i.v.m.  speelgoed (Graad R-vlak as ek reg kyk).  Wat van die volgende?

speel

Kry gemorspos met speelgoed daarop.  Plak dit teen die muur op.

Perseptueel…

  • Visuele diskriminasie:  Soek al die speelgoed vir dogtertjies en die speelgoed vir seuntjies.  Waarmee sal beide geslagte graag speel.
  • Ouditiewe persepsie:  Watter speelding begin met ‘n m?  Die motor!  Watter speelding begin met ‘n p?  Die pop!
  • Ouditiewe diskriminasie:  As jy speelgoed het wat geluide maak – bespreek die speelgoed en maak die geluide.  Die kind maak sy ogies toe en moet dan na ‘n geluid luister…Watter speelding het so gemaak?  Die beertjie!
  • Visuele geheue:  Pak enige 3 speelgoed op die tafel.  Die kind noem dit op. Bedek of skommel.  Vra die kind om dit reg te pak soos tevore.
  • Patrone:  Pak speelgoed in ‘n ry (bv. pop, beer, motortjie) en vra die outjie om voort te gaan met die patroon (pop, beer, motortjie, pop, beer, motortjie)…

Buitespel…

  • Maak ‘n motortjie by die houtwerktafel.  Kap 4 doppies weerskante van ‘n blokkie hout vas en siedaar.  Dit verg oog-hand koördinasie en toesig.
  • Waterspel – Watter speelgoed dryf en watter speelgoed sink? Vir ‘n sekondêre aktiwiteit, buig en draai die kleingoed self ‘n pap draad in ‘n seepbelblaser (dalk soldeer draad). Dan kan hulle hul blaasvaardighede buite ten toon stel.
  • Fantasiespel…Versier ‘n klimraam of houthuis soos ‘n speelgoedtrommel of -winkel.  Vertel ‘n storie van ‘n speelgoedtrommel of -winkel.  Plaas klere, pruike en maskers in die houthuis of klimraam en laat die kinders oor aan ‘n paar minute van fantasiespel.
  • Sandspel – plaas spesifieke speelgoed in die sandput.  Watter speelgoed kan skep? Watter speelgoed kan torings, kastele of huise bou?

Bespreek dalk…

  • Speelgoed van toeka tot nou…vra die ouers om van hul eie speelgoed te stuur.  Waarvan is die speelgoed gemaak?  Waarvan is jou speelgoed gemaak? Hoe is dit eenders?  Hoe is dit anders?  Besoek ‘n speelgoedmuseum…
  • Hoe werk die speelgoed op jou besprekingstafel? skarniere, wiele…toutjies…
  • Sorteer jou speelgoed – volgens grootte, volgens kleur, volgens die materiaal waarvan die gemaak is (hout, rubber, lap…).  Hoe voel jou speelding?  sag, hard, wollerig, glad…Kan jou speelding ‘n geluid maak of is dit stil?  Waarmee speel ‘n baba? Waarmee speel jy?  Hoe verskil die speelgoed?

Skeppend…

  • Maak ‘n Sponge BOB speelding (soortgelyk aan hierdie outjie)…Laat die kleingoed vooraf (‘n dag vooraf) een bladsy bruin en een bladsy geel verf. Gebruik dalk sponsdrukwerk of maak patrone in die nat verf.  Jy kan natuurlik ‘n gekleurde styselpap mengsel op ‘n skinkbord plaas en die kinders vra om sirkels te teken.  Druk ‘n bladsy liggies bo-op om die patroon af te ets.  Oefen ‘n dag voor die tyd – anders flop jou krit les.
  • ‘n Ou papboks kan nou met skeur en plak werk versier word in ‘n geel deel bo en ‘n bruin deel onder. Verskaf plakbare ogies (materiaalwinkels het verskeie) en rooi gekleurde pypskoonmakers vir die mond. Gebruik toiletrolle vir die arms en bene of dalk kurkproppe.

Middellynkruising

26 Kommentaar


Die outjie sukkel om verby die denkbeeldige middellyn van die liggaam te beweeg of om die denkbeeldige lyn te kruis.

This slideshow requires JavaScript.


Die werk:

Die skryf- of tekenwerk op die een helfte van die bladsy is gewoonlik meer in mekaar gedruk as aan die ander kant. Byvoorbeeld by patrone begin die kind egalig en teen die helfte van die bladsy raak die patroon rukkerig en half “onbeheersd”. Dit hang natuurlik af van die kind se handdominansie. Linkshandige kinders begin egalig en regshandige kinders eindig hul werk meer egalig aan die regterkant van die bladsy. Soms word die bladsy heen en weer geskuif, sodat die skryfarm konstant op een plek bly. Ander outjies kan weer nie teen die kantlyn begin nie en begin so ‘n ent weg skryf.

Dit is ‘n vaardigheid wat ‘n mens eintlik onderskat en is nogal belangrik by lees. Dit help die kind met die lees van ‘n reël van die een na die anderkant van ‘n bladsy.

Wat ‘n mens kan doen om te help:

·Speel follow the leader:

oWys aksies en die kind doen na:

oRaak aan jou tone.

oRaak aan jou tone en kruis jou hande (linkerhand op regtervoet…).

oRaak aan jou knieë .

oRaak oorkruis aan jou knieë.

oRaak aan jou skouers.

oRaak oorkruis aan jou skouers.

Sing liedjies soos “Head, shoulders, knees and toes” terwyl julle dit doen.

Kan julle die liedjies se aksies toe-oë uitvoer?

·Gee opdragte

oGee die bogenoemde opdragte mondelings en vra die kind om dit uit te voer.

oOok opdragte soos:

·Raak met jou neus aan jou voet.

· Raak met jou oor aan jou knie.

NB: Moenie van dom of slim hand praat nie. Gebruik net die terme “links en “regs”.

oPopspeel:

·Wys vir my Teddie se arm, been…

·Wys vir my Spiderman se knie, elmboog…

oAksies:

·Spring op jou regtervoet.

·Gee ‘n tree na links.

·Raak aan jou regterknie.

·Doen die “lui 8” bewegings…

·Sit of staan stil. Tel items aan die linkerkant van die liggaam op met die regterhand en plaas dit aan die regterkant.  (Tel speelgoed, klippe, proppe, ens op…)

Sporte soos swem en tennis help ook baie…maar weereens is ek nie ‘n arbeidsterapeut nie.  Julle kan die oefeninge tuis doen, maar ‘n evaluasie deur ‘n arbeidsterapeut is steeds wenslik indien die klasjuffrou probleempies noem.

Lekker oefen!


Belangrike dinge: Graad R en 1

18 Kommentaar


GROOT SKOOL

Wanneer die fondamente vir lees en leer gelê is en die kind die aspekte bemeester het, begin hy ryp word vir formele onderrig.

As die leesproses begin voor die gereed is om die inligting in te neem, kan dit lei tot lees- en leerprobleme.  Sonder ‘n sterk grondslag, kan die gebou ineen stort.

Ontwikkelingsmylpale

artikel

Die kind

Gereedheid

Nie alle kinders bereik ‘n gereedheidspunt op dieselfde kronologiese ouderdom nie.

As ‘n kind nie emosioneel ryp is nie, kan die leerproses spanning en gedragsprobleme veroorsaak.

‘n Tekort aan selfvertroue kan die kind verhoed om te waag om te lees.

§Die kind behoort geïnteresseerd te lyk in boeke – inkleur, teken, “skryf”, blaai en “lees”.

§Die kind behoort ag te slaan op gesag.

§Die kind behoort met ander te kan saamwerk.

§‘n Verantwoordelikheidsbesef behoort gevestig te wees.

§Onafhanklikheid in terme van

·Toilet roetine / gebruik

·Veters knoop

·Eet en drink (voeding)

·Aantrek

‘n Kind wat emosioneel nie gereed is nie, kan uiting gee aan sy frustrasies op die volgende wyses:

§hardloop weg

§kruip weg

§aggressiewe optrede teenoor maats

§weier om te werk

§enurese (benatting) en enkoprese (bevuiling)

Loer ook na “skeidingsangs” [Emosioneel] aan die regterkant.

Intellektuele / kognitiewe ontwikkeling

Die brein se vermoë om nuwe begrippe en konsepte te verstaan (soos veral wiskunde).

  • Fisieke aspekte

Gesondheid

§Voortdurende en kroniese siektetoestande kan die leerproses belemmer.

Sensoriese aspekte

§Die volle gebruik van die ore (gehoor) en oë (visie en oogbewegings) is nodig om suksesvol te kan lees.

§n Gebrekkige gehoor en ouditiewe vaardighede verhoed die kind om opdragte korrek te hoor en om klanke met simbole te assosieer.

§‘n Gebrekkige visie en visuele vaardighede belemmer die kind se vermoë om simbole te lees en te verstaan.

  • Spraak en uitspraak

§Verstaanbare uitspraak is belangrik, sodat die kleinding kan skryf wat hy hoor.  Veral outjies wat lispel sal die “s” vervang.

§Korrekte taalgebruik en sinskonstruksies is belangrik om sinne verstaanbaar te skryf.

§Die korrekte gebruik van die “skool-“ of “leertaal”, help die kind om te begryp wat onderrig word.

  • Oriëntering

Kennis van rigting keer dat letterformasies (vorming) en syfers in die verkeerde rigting gedraai word.  (e.g. u / n, b / d / p, t / f…)

Belangrik:

§‘n begrip vir die verhouding van vorms tot mekaar (naby / ver, bo / onder…),

§kennis van bo, onder, links, regs…

§kruising van die middellyn

·behoort die denkbeeldige middellyn te kan kruis

  • Visuele waarnemingsvaardighede

§As die kind nie die verskil tussen prente, items of simbole kan sien nie, mag hy moontlik probleme ontwikkel om die verskil tussen syfers, letters en woorde te sien (b / d / p, 2 / 5, 9 / 6, t / f).

§Woorde kan verkeerd gespel word (bad / dab, net / uet)

§Woorde kan verkeerd gelees word.

§Die volgorde van klanke in ‘n woord kan verkeerd gelees word (kat / tak / akt).

  • Ouditiewe persepsie

§As die kind nie die verskil tussen klanke kan hoor en begryp nie, gaan dit lei tot spel- en leesfoute.

·Die kind sal moontlik iets anders skryf as wat die juffrou sê. bv. woot inplaas van boot, bat in plaas van bak

§As die kind daarmee worstel om tussen klanke te onderskei, sal hy moontlik nie ‘n spesifieke klank kan hoor nie.  “Bv.: Watter klank hoor jy eerste as ek kat sê?” (k).  Dit sal ‘n direkte impak hê op die kind se vermoë om woorde te skryf.

  • Fynspier bewegings

Die hand se vermoë om fyn aksies uit te voer, beïnvloed die kind se vermoë om netjies en vloeiend te skryf.  Dit word vooraf gegaan deur die ontwikkeling van die grof of groot spiere (maag-, arm-, beenspiere…).

  • Dominansie

Links- of regshandigheid behoort gevestig te wees  (moenie die kryt tussen die hande ruil nie).

Voorskoolse aktiwiteite:

  • lees vir die kind voor
  • praat gereeld en voortdurend met die kind om woordeskat uit te brei en goeie taalstrukture te vestig
  • gebruik die taal waarin die kind sal skoolgaan
  • sing liedjies, sê gediggies op, vertel stories oor
  • tel
  • bespreek prentjies (Wat gebeur? Wat kan gebeur? Wat dink jy sal volgende gebeur?)
  • voorspel wat in die storie sal gebeur deur na die voorblad te kyk
  • bepaal wat links en regs is (ons draai nou links)
  • ontwikkel terme soos eerste, aan die begin, in die middel, laaste
  • benoem kleure en vorms
  • vestig goeie ouditiewe en visuele vaardighede
  • vertel ‘n storie terug (geheue)
  • omring deur stories, boeke, rympies, gedrukte materiaal
  • ritme (dit beïnvloed ‘n begrip taalgebruik en wiskundige patrone)
  • oog-hand koördinasie
  • WOORDESKAT ONTWIKKELING

(dankie aan Grové en Hauptfleisch se slimgeit)

Kobus Weyers het ‘n vraelys om te voltooi op sy webwerf.  Dit gee ‘n goeie aanduiding of jou kind skoolgereed is al dan nie.

(‘n Graad R-leerplan en die 2012-kurrikulum (CAPS)

posisie in die ruimte

6 Kommentaar


posisieDit is die verhouding van die voorwerp tot die waarnemer (eie liggaam).  Die kind neem voorwerpe waar as agter, voor, bo, onder en aan sy kante. Wanneer ‘n kind probleme ondervind met posisie in die ruimte is sy wêreld verwronge, hy is lomp en huiwering om bewegings uit te voer. Hy vind dit moeilik om die woorde in, uit, op, af, voor, agter, links en regs te verstaan.

So kan ons dié persepsie ontwikkel…Onthou dat ons eers in die laer rat wegtrek (Konkreet) en dan die outjies ontwikkel om die  semi-konkrete en abstrakte “ratte” te probeer.  Dis ‘n geleidelike proses.

Konkreet:

  • Opdragte: staan in die sirkel, op die sirkel, langs die sirkel…gebruik ‘n hoepel of teken ‘n sirkel met bordkryt op sement.
  • Boontjiesakkies: Sit die boontjiesakkie bo-op jou kop/onder jou voet, ens. (Gooi sommer boontjies in ‘n plastieksakkieen knoop toe.)
  • Simon sê: Staan in die blok, langs die kas, ens. Beweeg slegs as “Simon sê”.
  • Opdragte: Sit die voorwerp langs/ op/ in die sirkel.
  • “Simon sê” m.b.v. ‘n voorwerp. Simon sê: Sit die boontjiesakkie links van jou tas neer.
  • “Simon sê” m.b.v. ‘n voorwerp én liggaamsdele. Simon sê: Sit die boontjiesakkie links van jou tas neer – met jou tone!
  • Uitwys: Waar is jou ken / regterhak, ens?
  • Bou ‘n toring: Plaas die blokkie regs voor jou. Sit die uitveër bo-op die blokkie.
  • Opdragte: Sit die bal bo-op, langs die tafel met jou regter-/linkerhand.
  • Sorteer voorwerpe: Blou blokkies* voor, rooi regs en geel links van kind. (*Spuitverf sommer wynproppe of gebruik sapbottelproppe.)
  • Volg rigtings wat fasiliteerder wys met ledemate. (Swaai die arms en bene in rigtings. Kind volg.)

Semi-konkreet:

  • Volg rigting met ledemate wat die pyltjiekaart aandui. (wys groot pyltjiekaart)
  • Skattejag: Gee kaarte met leidrade tot by die “skat”. (Teken byvoorbeeld ‘n stoel met die woord “onder” daarby.  Die volgende raaisel lê dan onder die stoel…op die ou einde wen ons ‘n storietyd of ander lekkertes.)
  • Bou ‘n legkaart van mense, diere, ens. Vra vrae oor posisies van figure, ens. (Waar is die hond?)
  • Bo- en sy-aansig. Sit los voorwerp langs/bo-op, ens. van voorwerp neer. Gebruik ‘n skoendoos en bou ‘n vertrek daarin. Waar gaan ons die pop sit? Sit die tafel langs die stoel. Pak die kussings regs van die bank.
  • Kind geteken op papier. Plaas skyfie/plakker voor/onder/bo-op,ens. v/d kind.
  • Bou ‘n legkaart van ‘n toneel. Vra vrae oor die posisies van figure tot mekaar.
  • Skaakbord. Skuif skuiwer telkens een blokkie in gegewe rigting. Een blokkie links, een blokkie op…
  • Brainyblocks: Bou prentkaart na.
  • Penbord: Pak die geel pennetjie regs van die bloue en die rooi pen bo die gele. Plekke soos die Crazy Store het soms baie goedkoop penborde.

Abstrak:

  • Papier met ± 3 letters. Identifiseer (ID) die posisie van gekleurde letter (bo/voor,ens.). Vra waar die letter staan en die kind antwoord “in die middel, eerste, laaste”…
  • Opdragte: Skryf jou naam regs onder op die bordjie/in die middel, ens.
  • Skryf die alfabetletters volgens opdragte op papier (a – in die middel en onder-aan jou bladsy, ens.).
  • ID posisie van die figure tot mekaar (2D) in ‘n prent. (Kyk sommer in ‘n inkleur- of storieboek vir idees.)
  • Teken voorwerpe in ‘n 9-blok rooster na aanleiding van opdragte. Teken ‘n sirkel in die middelste blok. Teken ‘n ster links van die sirkel. Teken ‘n driehoek bo die ster. Skryf jou naam onder die sirkel. 
  • Teken voorwerpe in verhouding tot bv. ‘n boom op ‘n papier.
  • Omkring die item links van die stoel, bo-op die tafel, ens.
  • Soek ‘n item op die besige prent en omkring. Benoem posisie. (beskryf waar). Gebruik “Where is Waldo?”-tipe boeke.

Waar is die feetjie en die kabouter?

*ruimtelike oriëntasie

Pyltjiekaart A4

Pyltjiekaart A3

ouditiewe tuisprogram

12 Kommentaar


Hiermee ‘n paar gehoor-oefeninge vir ekstra oefening…

ouditiewe

 

  • Oë toe. Ma maak geluide en kinders identifiseer dit. (nies, hoes, lag, maak ‘n ritssluiter oop)
  • Oë toe.  Luister na geluide in die huis en identifiseer of dit ver of naby is.
  • Speelgoeddiere: Leerders maak telkens die geluide van die diere hardop na. (Ma of Pa wys)
  • Kyk na prente van bv. voertuie, diere, ens.  Maak telkens die geluide na.
  • Nonsens-opdragte: Voer realistiese opdragte uit.  Sit stil indien opdrag onrealisities is. (Soos Simple Simon)
  • Voer een opdrag uit. (Maak seker dat boeta luister:  “Maak die deur toe”)
  • Voer meertallige opdragte uit (Gee tot drie opdragte op een slag:  “Maak die deur toe, skink ‘n glas water en neem dit vir Pappa”).
  • Klap ‘n eenvoudige ritme en die kinders volg dit na. (** –, *-*–***)
  • Leer ‘n twee-reël liedjie met die eggo-metode aan.  Bv. ‘n Groetliedjie. (Goeie môre, Jana. Dit is ‘n lekker dag. Goeie môre, Mamma. Dit is ‘n lekker dag…)
  • Noem een woord.  Kinders herhaal die woord.
  • Noem twee of drie woorde.  Kinders herhaal die woorde. (pap, appel, tafel, tone)
  • Absurditeite:  As opdrag uitvoerbaar is, klap die kinders hande.  Indien nie, sit hulle stil.
  • Vrae:  Wat is dieselfde aan ‘n storie- en ‘n inkleurboek?
  • Vrae:  Wat verskil tussen ‘n storie- en ‘n inkleurboek?
  • Konsepvorming:  Wat het ek alles nodig om my tande te borsel / koffie te maak?
  • Konsepvorming:  Waarom kan mense nie vlieg nie? (Lei deur vraagstelling.)
  • Wys ‘n prent van ‘n hond.  Sê “hon” en die kind moet die regte woord sê – i.e. “hond”.
  • Wys ‘n prent van ‘n kat.  Sê “at” en die kind moet die regte woord sê – i.e. “kat”.
  • Sê die eerste reël van ‘n kinderversie bv. “Hompie kedompie” en laat die laaste woord uit.  Die kind voltooi.
  • Sing die eerste reël van ‘n bekende kinderliedjie bv. “Hansie slim” en laat die laaste woord uit.  Die kind voltooi.
  • Samestellings:  Wys prent van ‘n roomys.  Sê “roomy” en die kind moet die regte woord sê – i.e. “roomys”.

Sukkel jy om jong kinders se aandag te kry?

‘n Mens kan ook ‘n alternatiewe speletjie hê waar ‘n mens ‘n fluitjie blaas of ‘n klokkie lui.  Die outjie/groep wat eerste sit, hand opsteek of kyk, kry ‘n bitter klein lekkertjie of ‘n spesiale plakker.  As daar kinders is wat moontlik nooit ‘n lekkertjie sal kry nie, kan ‘n mens hulle in ‘n aparte groep betrek. Gee dan ‘n eenvoudiger aktiwiteit waarvoor jy vergoeding gee, sodat hulle ook die sukses kan smaak. ‘n Mens sal hierdie outjies later by van die ander groepe wil indeel sodat hulle mekaar kan help.  Gee dan ‘n vergoeding vir die groep – al is daar ‘n outjie wat sukkel.  Herhaal, herhaal, herhaal.

Tik gerus ook soekterme soos “aandagafleibaar” by die bruin soekblokkie aan die regterkant in, indien jy aandagafleibaarheid vermoed.
*ouditiewe ontwikkeling

Hipotonie of erge lae spiertonus

22 Kommentaar


Baie kinders met ‘n lae spiertonus kompenseer baie goed daarvoor en steek dit goed weg.

*Kenmerke:

·Eet slordig

·Loop op tone

·Laat mylpale – sit, kruip of loop later as ouderdomsgroep

·Die kind kom ooglopend lomp voor en sukkel met aksies soos sit, kruip, loop en hardloop.As baba skuif hierdie outjies eerder op die sitvlak rond.

·Probleme met nekbeheer.

·Kan nie maklik sywaarts of vorentoe rol nie.

·Indraai-tone, knik-knieë, stamp tone gereeld, val oor eie voete, loop op binnerande van voete.

·Tekeninge, letters en syfers word nie voldoende gevorm nie.

·Soms woelig en reaksies is relatief stadig by kinders wat oorkompenseer vir “slapper” spiere.

·Beweeg eerder aanhoudend as om spiere in te span.Die kind konsentreer dus om aanhoudend te beweeg en dit kan sy werkstempo benadeel.As die outjie ophou beweeg, is die spiere geneig om te verslap en sak hy inmekaar.Sy rug vertoon skeef en die ruggraat toon ‘n sywaartse kromming.Die inspanning om regop te bly, verg baie energie en dié outjies raak gou moeg en gefrustreerd.

·Sit kierts regop of heeltemal slap.

·Bang vir vreemde en onbekende aktiwiteite (bv. fietsry).

·Hiperaktiwiteit, konsentrasieprobleme, swak geheue en ‘n stadige werkstempo is kenmerke.Hulle word ook dikwels verkeerdelik as hiperaktief of kriewelrig bestempel.

·Hansford noem dat kinders met ‘n lae spiertonus ook dikwels gespanne is in die skool, speletjies en tydens sportdeelname.

Oefeninge:

  1. Sit op voorste punt van ‘n kussing of lae bankie vir ‘n beter ewewig.
  2. Staan op knieë by ‘n lae tafel wanneer speel of inkleur.Dit help met balans en die arms en hande is vry om te beweeg (inkleur, blokkies bou, pop speel).
  3. Wanneer die outjie lees, moet die gesig parallel met die boek wees en die neus is ongeveer in die middel van die bladsy.Die kop en boek is ± 20 – 30 cm uitmekaar.
  4. Sit-sit-so:heupe, knieë en enkels is almal in hoeke van 90° geknak en die voete is gemaklik op die vloer.Die lyfie lyk dus soos blokkies of trappies.
  5. Hierdie outjie moet kort-kort ‘n afleiding hê (soos kleispel) om te ontspan.
  6. Balanseer ‘n opgerolde sokkie (paar) op die kop en probeer daarmee loop.
  7. Neem ‘n tennisbal (of opgefrommelde stuk koerant), tel dit met die knieë op en spring soos ‘n kangaroo.Spring stadig, lang spronge of sywaarts.
  8. Loop op stelte.Gebruik klein, leë koffieblikke en ‘n ou tou.
  9. Skop ‘n bal na ‘n teiken (in ‘n ou doos in) na aanleiding van opdragte (soos Simon Says).
  10. Trek ‘n tou en die kind moet dit probeer raak trap.Eers met een voet en dan die ander.
  11. Balanseer ‘n boontjiesakkie of ‘n sakkie vol sand bo-oor die enkel en kyk hoe hoog die been/voet gelig kan word.
  12. Pak hoepels, buitebande of springtoue (in ringe) in ‘n kring, vierkant, ry, perdeskoen, ens. Spring dan met beide voete in aangeduide rigtings of volgens opdrag (blou hoepel, groen hoepel of nommer 1, nommer 3, nommer 2…)
  13. Wipplankry

* Hierdie inligting is slegs idees.  Die raad van en evaluasie deur ‘n Arbeidsterapeut is steeds nommer een as dit by spiertonus kom.

 

Vaardighede om te ontwikkel met die oog op Graad 1

14 Kommentaar


GROOT SKOOL

Hierdie vaardighede is belangrik in die gereedmaking vir die GROOT SKOOL.  Dis ook dinge waarna die Graad 1-juffrou spesifiek kyk tydens die eerste paar weke van die jaar.  Veral mamma’s van Graad R-kinders kan hierdie doelwitte in gedagte hou vir die einde van die jaar.  Vra gerus vir Juffrou vir ‘n paar oefeninge om die vaardighede te verbeter.

OUDITIEWE ONTWIKKELING
• Kan geluide herken (wat raas so? watter geluid maak die koei? )
• Kan tussen geluide onderskei (Is dit ‘n motor of ‘n lorrie wat so dreun? )
• Kan ooreenkomste herken (Sannie sê sy sal…al die woorde begin met ‘n “s”)
• Kan instruksies uitvoer (Tel op jou sak, hang dit op en was jou hande.)
• Ouditiewe geheue (onthou wat gehoor is – bv. telefoonnommer)
• Kan rympies en stories memoriseer (Oorvertel)

VISUELE ONTWIKKELING
• Kan verskille raaksien (Soek die verskille tussen twee eenderse prente)
• Kan ooreenkomste raaksien
• Kan legkaarte voltooi (bou sommer baie! 24, 50, 80, 100 stukke)
• Kan kleure identifiseer (swart, wit, bruin, primêr en sekondêr)
• Kan vorms herken (sirkel, vierkante, reghoek, driehoek)
• Visuele geheue: Kan eie naam herken
• Herken ander se name
• Herken logo’s, handelsname en advertensies (Checkers, Dettol, Edgars, Kellogs)

GROOT EN KLEINSPIERVAARDIGHEDE
• Kan groot voorwerpe hanteer – gooi van bal
• Voet-oog koördinasie – skop van bal
• Hand-oog koördinasie
• Ritme en beweging (aksies)
• Kan ‘n verfkwas hanteer
• Kan kryte hanteer
• Kan prente teken
• Kan prente voltooi
• Kan ‘n skêr hanteer (Knip)
• Kan ‘n potlood hanteer
• Kan kolletjies volg (dot-to-dot)
• Kan ‘n eenvoudige prentjie inkleur

GELETTERDHEID
• Kan sy/haar eie naam sê
• Kan sy/haar naam skryf (eerste letter is ‘n hoofletter en die res is kleinletters)
• Gebruik voldoende woordeskat (geen “babataal” meer nie)
• Gebruik logiese woordorde
• Kommunikeer vrylik
• Ken woorde van liedjies en rympies
• Vertel stories
• Kan prente interpreteer
• Kan liggaamstaal interpreteer
• Kan liggaamsdele benoem
• Links na regs oogbeweging
• Praat duidelik
• Kan uitdrukking gee aan opinies en idees
• Kommunikeer in volsinne
• Kan boeke, tydskrifte hanteer

SYFERKUNDIGHEID
• Kan rympietel 1 – 10
• Herken syfers 1 – 5
• Konsepte: tyd (vandag, gister), grootte, lengte, massa, kapasiteit, geld, posisie (voor, agter, eerste)

LEWENSVAARDIGHEDE
• Ken ouderdom
• Ken telefoonnommer
• Ken adres
• Kan saamwerk met ‘n maat
• Kan onafhanklik werk
• Goeie aandagspan
• Kan probleme oplos
• Leierskap
• Selfvertroue
• Respekteer ander

Taal en spraakontwikkeling

76 Kommentaar


spraakDaar verskyn al hoe meer artikels in tydskrifte en koerante oor die dalende vlakke / standaarde van lees en skryf in skole. Sommiges meen dat Uitkomsgebaseerde Onderwys die sondebok is en ander meen dis te wyte aan die meer tegnologies gevorderde samelewing van vandag. Hoe dit ook al sy, taal en spraakontwikkeling (en ook lees) is iets waaraan elke ouer, onderwyser en kind moet aandag gee. Dit is elkeen van ons se verantwoordelikheid.

Interessanthede:

1.Die mens se brein weeg by geboorte byna ‘n kwart van dít wat dit by volwassenheid sal wees en dit ontwikkel binne die eerste jaar tot 70 % van die finale grootte. Deur dus met die jong kind of baba te praat, stimuleer ‘n mens hierdie brein om inligting in te neem en te verwerk.Voortdurende kontak en gesprek help dus om die verstand te ontwikkel.

2.Die basis van alles wat ‘n mens eendag moet en sal leer, word in die eerste vyf tot ses jaar gelê. Sosiale, emosionele en intellektuele ontwikkeling word tydens hierdie jare geweldig sterk beïnvloed en die aspek wat al hierdie dinge aanraak, is taal.

3.Taalvermoë beïnvloed die kind se

    1. selfbeeld,
    2. sosiale en emosionele ontwikkeling,
    3. leergierigheid,
    4. vlak waartoe hy sy intellektuele potensiaal sal ontwikkel,
    5. begrip van norme en morele waardes en vermoë om tussen reg en verkeerd te onderskei.

4.Om te leer praat, is net so belangrik vir die jong kind as om asem te haal.

5.In die ouderdomsgroepe van vier en vyf jaar, gebruik ‘n kind tussen 1 000 en 1 500 woorde. Die meeste woorde word reg uit gespreek en rympies of rymwoorde fasineer die kind. Ten minste vier tot ses kleure en die basiese vorms (kruise, sirkels, driehoeke, reghoeke, vierkante) kan benoem word. Begrippe soos tyd word aangeraak (“Ons gaan volgende week see toe.”) en die kind kan meerledige / lang opdragte onthou (“Gaan was gou asseblief die waslap in die badkamer en droog dit uit.”). Gebruik woorde soos “wie, waar, wanneer, wonder, wat, hoekom” en gebruik die meeste klanke korrek (behalwe die moeiliker klanke soos “tr”, “kr”, “gr” en “pl”).

6.Die vyf- tot sesjarige kind kan ongeveer 2 200 woorde gebruik en praat mooi duidelik. Sinne bestaan uit min of meer ses woorde en die teenwoordige, toekomstige en verlede tyd word gebruik. Verstaan woorde soos “vandat, totdat, nadat, voordat”. Verstaan en gebruik woorde soos “bo-op, voor, agter, ver, naby” en “maar, en, omdat”. Teenoorgesteldes soos groot en klein, is deel van algemene gesprekke en speletjies. Die kind kan ook nou voorwerpe uittel (borde, lepels, messe, vurke) en telefoonnommers onthou. Tot 24 000 woorde kan nou verstaan word.

7.Die sesjarige kind gebruik tot ongeveer 3 000 woorde en weet wanneer sy verjaarsdag is. Dae van die week en maande van die jaar word nou begryp en geleer. Tel tot tien voorwerpe uit en kan bv. ‘n selfoonnommer memoriseer.

Watter probleme kan voorkom in gesproke taal?

  • Gesinswoorde soos “stappies” vir skoene. Die gesin weet wat die woord beteken, maar ander mense verstaan dit nie.
  • As ‘n kind sukkel om ‘n woord uit te spreek, vervang hy die woord met “goeters, dinges, watsenaam”.
  • Die kind kan nie woorde en klanke herhaal wat voorgesê is nie.
  • Die kind praat te hard, te sag, te skril of onduidelik.
  • ‘n Woord kan reg uit gespreek word, maar nie in ‘n sin gebruik word nie.
  • ‘n Taal- of woordarmoede kan veroorsaak dat ‘n kind kort sinnetjies gebruik of glad nie wil praat nie.
  • Ritmeversteurings of uitspraakproleme soos stotter, hakkel, lispel en onduidelike spraak.
  • Sommige kinders laat klanke weg in woorde (peel vir speel, tein vir trein).
  • Sommige kinders vervang klanke met ander klanke (vam vir vang).
  • Die jong kind sukkel dikwels met tydsbegrip. Gelukkig het ons tyd om dit vas te lê, omdat dit eers op negejarige ouderdom voltrek word.

Hoe kan ek my kind se taal en spraakvaardighede ontwikkel?

  • PRAAT, PRAAT, PRAAT!
  • Praat soveel as moontlik oor dinge wat vir jou kind belangrik is en luister na wat jou kind sê.
  • Praat stadig en duidelik.
  • Moenie babataal praat nie.
  • Praat in ‘n eenvoudige taal en verduidelik moeiliker begrippe.
  • Leer jou kind om te luister na wat ander mense sê.
  • Verkeerde taalgebruik behoort reg gestel te word.(Herhaal net die regte sin.Die kind kan maar net luister.)
  • Werk daaraan om spraakprobleme reg te stel.As ‘n kind klanke of woorde verkeerd uitspreek, kan dit dalk later probleme veroorsaak wanneer hy leer lees.

Hoe kan ek my kind help om ‘n liefde vir lees te ontwikkel?

  • Lees soveel boeke as moontlik (in al die tale wat die kind verstaan ) voor.
  • Moedig jou kind aan om die stories oor te vertel aan ‘n boetie, sussie of maatjie.
  • Bespreek prentjies in storieboeke.
  • Gaan GEREELD biblioteek toe.
  • Wees ‘n voorbeeld en lees voor jou kind.
  • Luister na storiekassette/-opnames.
  • Help jou kind om sy naam te herken deur dit op al sy besittings te skryf (in skoolskrif).
  • Leer kinderrympies en -liedjies.  (Tik soekterme soos rympie en liedjie by die bruin soekblokkie aan die regterkant in.)
  • Sorg dat daar altyd storieboeke in die huis is.As die biblioteek te ver en boeke te duur is, maak stories uit vrouetydskrifte (soos Liewe Heksie, Balkie, ens.) bymekaar en plak dit in ‘n ou skoolboek.
  • Lees die name van winkels voor (Checkers, Edgars, Shoprite, ens.) as julle daar verbystap.
  • Lees gunstelingstories voor en neem dit op ‘n kasset op.Dan kan jou kind oor en oor daarna luister.
  • Bou ‘n prentewoordeboek op of koop een.Dit sal van groot waarde in Graad 1 tot 3 wees.
Lees ook “Praat jou kind slim” en “Die klein kind in fokus”.

Spraakterapeut ‘spreek’ ook wyer reeks sake aan

Smoor spraakprobleme in die kiem

%d bloggers like this: